NEWSFEED RTL Z:

NEWS:

    De rente blijft laag! Wen er maar aan

    • 7/4/2018

    De rente blijft laag! Wen er maar aan

    Rente 0.1.jpg

    Het is een communis opinio dat de opkoopprogramma’s van centrale banken de rente omlaag hebben gedrukt. Maar is dat wel zo? Een groeiende groep economen en beleidsmakers zetten meer en meer vraagtekens bij de wijsheid dat de opkoopprogramma’s echt effectief zijn geweest. De eerste ronde van opkopen door de Fed in 2009, toen de rente nog steeds relatief hoog was, mag een succes genoemd worden, maar dat geldt in mindere mate voor de daaropvolgende rondes. Sterker nog, het is voorgekomen dat de yield op schatkistpapier steeg terwijl er een opkoopprogramma liep. Tegen de tijd dat de ECB haar opkoopprogramma startte waren de yields in Europa al fors gedaald.

    Maar als de opkoopprogramma’s van centrale banken niet of niet helemaal debet zijn aan de lage rente, wie of wat is daar wel schuldig aan. Dat is wel belangrijk voor beleggers. Die hebben immers te horen gekregen dat de ECB haar opkoopprogramma gaat afbouwen en dat de Fed doorgaat met het verkleinen van de balans. Kortweg, de rente is laag, omdat de groei laag uitvalt, evenals de inflatie. Daarvoor zijn twee factoren aan te wijzen. De economie groeit amper, omdat het aantal handjes nog maar amper groeit of soms zelfs daalt. In de VS daalt de arbeidsparticipatie van grote groepen blanke mannen.

    Daar mag nog aan toegevoegd worden, dat ook de productiviteit nog maar amper verbetert. Los daarvan is de inflatie lager dan historisch verwacht mag worden. Zeker in de VS lijkt de huidige cyclus op zijn einde te lopen, gelet op de piekverkopen van auto’s. Tijdens de afgelopen crisisjaren en de recessie daalden de lonen minder hard dan bijvoorbeeld de neoliberalen voor wenselijk en mogelijk hielden. Dat was te danken aan het besef bij werkgevers dat over de hoogte van lonen ooit letterlijk bloedige gevechten waren geleverd in hoogontwikkelde economieën. Dat historisch beseft verklaart echter niet waarom lonen vandaag de dag maar niet willen stijgen. Stijgende lonen geven vaak de eerste aanzet tot inflatie.

    Er is een veelheid aan verklaringen waarom lonen maar niet omhooggaan. Er is een demografische oorzaak. Goed betaalde babyboomers gaan met pensioen en jonge onervaren nieuwkomers nemen hun plaats is tegen een veel lager loon. Dan is er de onstuitbare opmars van de automatisering. Die bedreigt vandaag de dag niet alleen de banen van laagopgeleide werknemers, maar in toenemende mate ook de banen van goed opgeleide werknemers. En dan is er een duidelijke asymmetrie in machtsverhoudingen. In landen als de VS en Japan is de rol van de vakbonden nagenoeg uitgespeeld en in andere westerse landen zijn de bonden zeer nadrukkelijk in het defensief gedrukt. Tegelijkertijd vindt er een voortgaande consolidatie en concentratie plaats in veel sectoren van de economie. Werkgevers nemen zodoende een oligopolistische positie in als het gaat om het aanbieden van banen en werk.

    Larry Summers heeft er bovendien al bij herhaling op gewezen dat er enorme besparingen zijn, maar dat de vraag naar kapitaal ondermaats is.  Juist dit overschot van besparingen drukt op de rente en niet alleen daarop. Het drukt de prijs voor goederen omlaag, ondermijnt een gezonde loonvorming en is de oorzaak van de race naar de bodem.

    Er zijn dus meer dan genoeg goede gronden aan te voeren, waarom centrale banken niet de oorzaak van de lage rente. Dat impliceert dat de rente laag blijft nadat de opkoopprogramma’s definitief tot het verleden behoren. Dat geldt zowel voor de VS als voor Europa. Die lage rente heeft gevolgen voor investeringsbeslissingen van bedrijven en voor allocatiebeslissingen. De rente zal laag blijven totdat groei en inflatie duurzaam op een hoger niveau komen te liggen, maar dat zal waarschijnlijk pas in de volgende cyclus gaan gebeuren. Het wegwerken van de spaaroverschotten duurt gewoon erg lang. Zo lang dat niet het geval zullen die overschotten hun uitwerking op de economie niet missen!



     

    TWEETS